Boks, tarih öncesi çaglara degin uzanan en eski spor dallarindan biridir. Önceleri askeri amaçlarla gimnasyumlarda gençlere ögretilen boks, daha sonralari pankration denen ve boks - güres karmasi olan karsilasmalar seklinde yapildi. Kökeni oldukça eski olan, boksun spor olarak yapildigina iliskin ilk kanitlar, Girit'te, MÖ. 1500'lerden kalma belgelerde bulundu.

Boks ilk kez MÖ. 684 yilinda 23. Olimpiyat Oyunlari'nda yer aldi. MÖ. 616 yillarinda gerçeklesen 41. Olimpiyat Oyunlari'ndaysa boks, büyükler ve küçükler olmak üzere iki kategori üzerinden oynanmaya baslandi.

Günümüz boksunun temelleri ise 18. yy'da Ingilizler tarafindan ortaya atildi. Boksun ilk ilkeleri Jack Brougohton tarafindan olusturuldu. Ingiltere ve ABD'de merakli zenginler ya da bahisçiler tarafindan düzenlenen çiplak yumrukla dövüslere ilgi hizla artti. Fakat kurallara uygunlugu çogu zaman tartisma konusu olan ve insanlik disi bir sertlik içinde geçen karsilasmalar, kamu düzenini bozmakla suçlandi ve genellikle polis müdahalesi ile sonuçlandi.

Boks sporunun kurallari ve temelleri, 1865 yilinda Queensbery Markisi'nin korumasi altinda John Grahon Chambers tarafindan belirlendi. Buna göre karsilasmalarda eldiven giyilmesi zorunlu tutuldu ve boksörler kilolarina göre üç kategoriye ayrildi. Rauntlar üç dakika olup her raunt arasinda bir dakika dinlenme süresi verildi ve yere düsüldügünde en uzun bekleme süresi 10 saniye olarak öngörüldü. Bu kurallarin kabul edilmesinden sonra boks, tüm dünyada yayginlik ve güven kazandi. 19. yy sonlarinda boks, önceleri gizlice daha sonralari ise, resmi olarak Fransa'da da kabul edildi. Boks, Fransa'da çok ilgi gördü ve Fransiz boksörlerin basarisi dünya çapinda yayildi.

Profesyonel boksun hizla gelismesinin yaninda, Ingiliz kolej ve üniversitelerinde uygulanan ve olimpiyat oyunlari ruhunu sürdüren amatör boks da gelisti. Ilk zamanlar profesyonel boksun bir asamasi olarak görülen amatör boks, 1920 Anvers Oyunlari'ndan itibaren olimpiyat programlarina girdi ve özerkligine kavustu. 20. yy'in ikinci yarisindan baslayarak da Uluslararasi Amatör Boks Birligi adi altinda gelismesini sürdürdü.

1921'de kurulan ve 1946'da yeniden olusturulan Uluslararasi Amatör Boks Birligi (AIBA - Association Internationale de Boxe Amateur), dünya amatör boksunun en büyük organizasyonudur.

Profesyonel boksta ise dört ayri örgüt bulunmaktadir. Bunlardan biri 1963'te Meksika'da kurulmus olan Dünya Boks Konseyi olup, Latin Amerika, Kuzey Amerika, Uzak Dogu, Avrupa Boks Birligi ve Ingiliz Boks Heyeti'ne bagli bazi federasyonlari bünyesinde toplamakta. Dünya Boks Dernegi ise bazi Amerikan eyaletlerince 1920'de kuruldu. 1983'te WBA ve WBC'den hosnut olmayanlar tarafindan Uluslararasi Boks Federasyonu (IBF), ardindan 1988'de profesyonel boksta dördüncü uluslararasi denetim örgütü olan WBO kuruldu. Bu örgütler dünya çapinda çesitli organizasyonlar düzenlemekte.

Türkiye'de Boks

Boks, Türkiye'de 20. yy baslarinda bireysel faaliyetlerle basladi. Istanbul'un isgali yillarinda yabanci askerlerin yaptiklari karsilasmalar boksun taninmasi ve sonra hizla yayilmasini sagladi.

Ilk boks kulübü, Musevi Aksiyani Efendi tarafindan, Fransa Boks Federasyonu'nun denetimi altinda 1920'lerde kuruldu. Türk boksunun ilk sporculari Ingiliz Kemal adiyla bilinen Esat Tomruk, Fenerbahçe futbolcularindan Yavuz Ismet Ulug, Misirli Mazhar bey, Galatasaray futbulcularindan Sabri Mahir, Mazlum Kemal, Ziya Bayer, Ali Sami, Hilmi Hoca, Kemal Hoca gibi isimler oldu. Daha sonra Kurtulus, Fenerbahçe ve Galatasaray spor kulüplerinde boks subeleri açilarak yeni katilimlar saglandi.

Türkiye Boks Federasyonu (TBF), 1924 yilinda kuruldu, 1927 yilinda AIBA üyeligine kabul edildi. Bu ilk Boks Federasyonu'nun basina da Esref Sefik getirildi. Sadece amatör boksa izin veren federasyon, ferdi ve kulüplerarasi Türkiye Sampiyonalari ile Uluslararasi Bogaziçi Boks Turnuvasi'ni düzenledi.

Boksta ilk Milli Takim 1928 yilinda kuruldu ve ayni yilda ilk uluslararasi basari SSCB'de kazanildi. Türk boksunda yeni bir dönem baslatan ve yaptigi 359 maçin 358'ini kazanan Melih Açba, 1938 yilinda Amerika'da yapilan ve en büyük amatör boks sampiyonasi olan "Altin Eldiven" Sampiyonasi'nda birinci oldu. Ayrica 1946'da ilk kez düzenlenen Avrupa Boks Sampiyonasi'nda Vural Inan "En Teknik Boksör" seçildi, Halit Ergönül de Avrupa karmasina çagrildi.

Kisa bir süre için Güres Federasyonu'na baglanan boks, 1942'de yeniden bagimsiz bir federasyona kavustu.

1950 yilinda Istanbul'da Halit Ergönül, Ruhi Kusçu önderliginde ilk profesyonel boks kulübü olan "Istanbul Boks Ihtisas" olusturuldu. Türk boksu, uluslararasi alandaki ilk madalyalarini 1959 yilinda Beyrut'ta yapilan Akdeniz Oyunlari sirasinda aldi. Avrupa'daki ilk madalyamizi da 1959 yilinda Avrupa Boks Sampiyonasi'nda üçüncü olan Orhan Tus kazandi. 1960'li yillarla birlikte Türk boksu adini Avrupa'da duyurmaya basladi.

Not bu bilgiler: http://egitim.nigde.edu.tr/web/spor/index.php?lng=tr den alınmıştır.